Ndalimi i veprimtarise fetare ne Shqiperi ne vitin 1967 shenoi fillimin e nje periudhe te rende per te gjitha bashkesite fetare ne vend. Fushata shteterore kunder fese perfshiu klerin, institucionet fetare, objektet e kultit dhe besimtaret. Ushtirimi i praktikave fetare u ndalua jo vetem ne institucionet perkatese fetare, por edhe ne jeten familjare e private. Simbolet fetare dhe shprehjet e besimit u vune nen ndalimin e regjimit, duke bere ndales total te lirise se shprehjes se besimit fetar.
Kjo fushate goditi edhe trashegimine fetare ne gjithe Shqiperin, perfshi edhe rrethin e Pukes. Kleriket u perndoqen, iu hoq liria, u survejuan dhe u detyruan te kryenin pune te renda fizike, ndersa xhamit, mejtepet dhe institucionet e tjera fetare u shkaterruan ose u perdoren per qellime te tjera. Demtime te konsiderueshme pesoi edhe trashegimia historike e kulturore islame, perfshire edhe varrezat e vjetra myslimane ne Koder Hani Puke, arkivin dhe biblotken islame te Myftinise Puke etj.
Me rikthimin e lirise se besimit, ne fillim te viteve 1990-1991 , Komuniteti Mysliman i Shqiperse, nen drejtimin e Hafiz Sabri Koçit, nisi proçesin e rimekembjes institucionale dhe te organizmit te jetes fetare. Nje nga hapat e para ishte mbledhja e myftive dhe klerikeve qe kishin mbijetuar nga periudha e diktatures. Gjendja e konstatur ishte e veshtire, si per shkak te numrit te kufizuar te klerikeve, ashtu edhe per mungesen e xhamive dhe te infrastruktures se nevojshme per zhvillimin e veprimtarise fetare dhe arsimore.
Ne keto rrethana, Komuniteti Mysliman i Shqiperise kerkoi mbeshtetje nga bashkesite islame jasht vendit, veçanarisht nga kleriket shqiptare te Kosoves dhe te trevave te tjera shqiptare, si dhe nga institucione e organizata te vendeve myslimane. Kjo nidhme mori rendesi te veçante, pasi Shqiperia po perballej me veshtiresi te shumta politike, ekonomike dhe shoqerore, ndersa siguria dhe mireqenia e qytetareve mbeteshin problematike te rendesishme te periudhes se tranzicionit.
Ne kete proçes rimekembeje, imamet qe erdhen nga Kosova dhe travat e tjera shqiptare dhane nje kontribut te rendesishem ne riogranizimin e jetes fetare, ne edukimin e brezave te rinj dhe ne zhvillimin e veprimtarive humanitare. Nder ta ishte dhe imam Adem Ademi nga Podujeve, i cili sherbu ne qytetin e Pukes gjate viteve 1992-1995.
Imam Adem Ademi rridhte nga nje familje me tradite te konsoliduar islame dhe atdhetare. Ashtu si babai i tij, edhe ai mori mesimet e pare fetare ne fshatin e lindjes Bradash te komunes se Podujeves.
Me pas vijoi studimet ne Medresen Alauddin ne Prishtine, ku u formua me mesimet fetare islame. Gjate kesaj periudhe pati mundesine te merrte mesime nga personalitete te njohura te arsimit dhe te jetes fetare islame , nder te cilet: Mulla Sherif Ahmeti, Bajrush Ahmeti, Qazim Qazimi etj.
Pas perfundimit te medreses, ne vitin 1985, kreu sherbimin e detyrueshem ushtarak. Me pas vijoi studimet ne Fakultetin Filologjis ne Universitetin e Prishtines, ne degen e Orientalistikes. Formimi universitar i dha mundesin te thellonte njohurit ne gjuhet orientale , duke plotesuar pergatitjen e tij fetare dhe intelektuale.
Gjate viteve studentore, Adem Ademi u pershi ne levizjet studentore kunder pushtimit serb dhe politikave shtypese ndaj shqiptareve ne Kosove. Veprimtaria e tij zhvillohej ne nje periudhe te tensionuar politike, kur kerkesat per liri, barazi dhe te drejta kombetare po merrnin permasaj gjithnje e me te medha.
Pas vendosjes se masave represive serbe dhe marrjes se kontrollit mbi institucionet politike , arsimore e shoqerore te Kosoves, shqiptaret u perballen me perjashtime nga puna, burgosje, dhune dhe kufizime te renda te te drejtave te tyre. Mbyllja e shume hapsirave te zakonshme te arsimit dhe veprimtarise publike e veshtirsioi veçanerisht jeten e te rinjeve shqiptare, duke nxitur nje vale te gjere emigrimi drejte vendeve te Europes Perendimore.
Ne kete kontekst, vendimi i Adem Admit per te ardhur ne Shqiperi dhe per t'i sherbyer komunitetit mysliman ne Puke perfaqeson nej zgjidhje me rendesi fetare dhe shoqerore. Ai e orientoi pervojen e tij arsimore dhe pergatitjen fetare drejt nje misioni qe syninte rimbekembjen e besimit islam dhe mbeshtetjen e vellezerve shqiptare te Shqiperise qe kishin perjetuar dekada te tera te ndalimit te fese.
Ne vitin 1992, ne kuader te perpjekjeve per te sigurur kuadro fetare dhe arsimor per institucionet islame shqiptare, ne Tirane mberriten disa studente dhe te diplomuar shqiptare qe kishin studiuar ne vende te ndryshme myslimane ose qe vinin nga institucionet arsimore islame te Kosoves dhe te trevave te tjera shqiptare.
Nder emrat e permendur ne kete proçes ishin: Sulejman Qekrezi dhe Ramiz Zekaj ne Tirane, Muhamet Hoxha ne Kavaj, Lutfi Ballek ne Shkoder, Ajni Sinani ne Pogradec, Iljaz Sekiraqa dhe Zeqir Hamolli ne Vlore, Bahri Sejdiu ne Kukes dhe Adem Ademi ne Puke. Keta kuadro dhe hoxhallare kontribuan ne perpjekjen per ringritjen e veprimtareve fetare dhe per te rindertimit te strukturave te nevojzshme islame ne sherbime te besimtareve.
Sipas te dhenave te Myftinise Puke, caktimi i imam Adem Ademit ne kete qytet u be me vendim te Kryetarit te Komunitetit Mysliman te Shqiperise Haxhi Hafiz Sabri Koçit, i cili mbeshteti gjithashtu perpjekjet per sigurimin e ndihmes nga organizata te ndryshme islame ne ndihme te Pukes.
Nje faktor qe e lehtesoi kete bashkepunim ishte rruga qe lidhte Shqiperine me Kosoves permes territorut te rrethit te Pukes. Sipas kujteses institucionale te Myftinise Puke, Hafiz Sabri Koçi e kishte pershkruar disa here kete itinerar. Gjate nje ndalese ne Puke, ne vitin 1992, ai konstatoi veshtiresite me te cilat perballen myslimanet pukjan, perfshire mungesen e nje xhamie funksionale ku besimtaret te mund te kryenin rietet fetare.
Kjo gjendje perforcoi nevojen per mbeshtetje konkrete per Myftinine Puke, e cila drejtohej nga myftiu H.Elez Hoxha. Perveç ndihmes institucionale, u vlersua e domosdoshme edhe dergimi i nje imami qe te angazzhohej drejperdrejt ne sherbim fetare dhe ne organizimin e veprimtareve arsimore dhe ndihmes sociale ndaj familjeve ne nevoj.
Pas pritjes se nga Myftiu Elez Hoxha dhe akomodimit, imam Adem Ademi filloi angazhimet e tij ne sherbim te veprimtarive fetare ku gjeti bashkepunim nga qytetaret. Perveç mikpritjes tradicionale, ky bashkepunim krijoi kushtet fillestare qe imami te njihej me nevojat e besimtareve, te vendoste marredhenie me institucionet vendore dhe te organizonte veprimtarine e tij ne nje mjedis ku infrastruktura fetare mungonte plotesisht.
Ne fillim te viteve 1991 , Myftinia e rrethit Puke nen drejtimin e Myftiut H.Elez Hoxha dhe me kontributin e vellaut te tij Ibrahim Hoxha dhe te bashkepunetoreve te tjere, perballej me minus te theksuar burimesh financiare dhe infrastrukturore. Mundesite per rindertimin e menjehereshem te institucioneve fetare ishin te kufizuara, ndersa besimtaret kishin nevoje per mbeshtetje dhe krijimit te mundesis per rifillimit te praktikimit te lutjeve.
Nje nga momentet e rendesishme te kesaj periudhe ishte organizimi i faljes se namazit te Fiter Bajramit ne oborrin e xhamise se vjeter te Koder Hanit, Puke. Namazi u fal me 4 prill 1992, ku u bashkuan ne oborr te xhamise disa besimtare per te kryer faljen e namazit te Bajramit.
Ky veprim kishte rendesi jo vetem fetar, por edhe simbolik. Pas dekadash ndalimi, besimtaret po rifitonin mundesine te bashkoheshin publikisht dhe te praktikonin ritet e tyre. Oborri i xhamise se vjeter te Koder Hanit u shnderrua keshtu ne nje hapsire te perkohshme te riperteritjes se jetes fetare ne qytet.
Perball mungeses se nje xhamie funksionale, imam Adem Ademi, ne bashkepunim me Myftinine Puke dhe besimtaret , ndermori perpjekje per te siguruar mjedise te pershtatshme per faljen e namazit te xhumas, namazeve te Bajrameve dhe namazit te teravive gjate muajit te Ramazanit.
Per kete qellim u zhvilluan kontakte me perfaqesues te institucioneve vendore. Si rezultat i konsultimeve dhe kerkesave te vazhdueshme, u siguruan disa zgjidhje te perkohshme. Fillimisht, per faljet u vu ne dispozicion sallla e mbledhje te Keshillit te Rrethit. Me pas u perdor edhe Shtepia e Pritjes, ndersa faljet e Bajrameve u organizuan here ne hapsira te hapura, here ne oborrin e kesaj ndertese dhe , nje here ne katin e dyte te Pallatit te Kultures te qytetit Puke.
Keto zgjidhje, ndonese te perkohshme, deshmojne perpjekjet e perbashketa te Myftinise Puke, besimtareve dhe autoriteteve vendore per te rikthyer faljen e nemazeve ne jeten publike, duke treguar keshtu rimbekembjen e jetes islame ne qytetin e Pukes.
Perveç sherbimit te drejtperdrejte fetare, imam Adem Ademi u angazhua ne organizimin e vepritarive sociale dhe humanitare ne mbeshtetje te familjeve ne nevoj. Kjo veprimtari mori rendesi te veçante ne nje kohe kur shume familje shqiptare perballeshim me pasuguri, papunesi dhe munges te burimeve baze per jetese.
Gjate muajit te Ramazanit dhe ne periudha te tjera, u organizuan nisma per shpendarjen e pakove me ushqime, veshmbathje, materiale per nxenesit e shkollave, mish te kurbanit etj. Nje fushe tjeter e mbeshtetjes ishte arsimi, veçanarisht per studentet qe kishin nevoje per mbeshtetje per te vijuar studimet. Sipas arkivit te Myftinise Puke, keto nisma u sigurua mbeshtetjen nga organizata humanitare islame, nder te cilet IIRO, Islamic Relief dhe IHH, ku jane ndihmuar dhjetra familje ne nevoj.
Veprimtaria sociale e imam Adem Ademi u mbeshtet edhe nga aktiviste vullnetare mysliman te qytetit te Pukes. Nder bashkepunetoret e permendur jane: Xhemal Vucri, Sulejman Gani Asllani, Bek Selmani, Ymer Pema, Xhemal Meçi, Haki Selmani, Halil Hyseni etj.
Nje nga drejtimet e rendesishme te veprimtarise se imam Adem Ademit ishte organizimi i mesimit fetare per femijet dhe te rinjte. Ne kushtet e rimekembjes se institucioneve islame, rihapja e mejtepit perbente nje hap te rendesishme ne rikthimin e edukimit fetare islame dhe jo vetem.
Mejtepi i organizuar ne Puke u be nje hapesire mesimore ku, sipas te dhenave te Myftinise Puke, u regjistruan rreth 80 nxenes. Ne te merrnin pjese femije dhe te rinje te niveleve te ndryshme , duke pershire nxenes te arsimit fillore, tetevjeçar te kohes e te mesem, si dhe studente.
Ringritja e jetes fetare ne Puke kerkonte jo vetem angazhim njerezo, por edhe krijimin e nje infrastrukture te qenedrueshme per zhvillimin e riteve dhe te veprimtareve te ndryshme islame, kulturore, sociale etj. Ne kete proçes , bashkeounimi ndermjet Myftinise uke, drejtuesve te Komunitetit Mysliman te Shqiperise, imameve dhe shoqatave luajti nje rol te rendesishem. Krahas myftiut H.Elez Hoxha, dhe te imam Adem Ademit nje kontribut te veçante ne perpjekjet per ndertimin e nje xhamie ne Puke dhe edhe imami tjeter nga Kosova H.Bahri Sejdiu , (ish Myfti i Prishtines), aktulisht imam ne xhamin e madhe te Prishtines.
Pas disa perpjekjeve, u zhvillua nje takim ne qytetin e Kukesit me drejtuesit shoqates Muafak, e cila operonte ne ate qytet. Qellimi i takimit ishte sigurimi i mbeshtetjes per ndertimin e nje ne Puke. Shoqata pranoi dhe pas nje proçesi qe zgjati u be e mundur ndertimin i xhamise se qytetit te Pukes.
Sherbimi i imam Adem Ademit ne qytetin e Pukes zgjati deri ne vitin 1995, pas kesaj periudhe , ai vijoi veprimtarin e tij kryesore ne Kosove, ku u angazhua si perfaqesues i shoqates Gjysmehenes se Kuqe te Kosoves, duke vijuar kontributin e tij jo vetem ne Kosove por edhe qytetin e Tropojes ne Shqiperi.
Vitet 1992-1995 perbejne nje periudhe te veçante te historise se Myftinise Puke, Gjate kesaj kohem imam Adem Ademi kontribuoi ne organizimin e faljeve, zhvillimin e mesimeve fetare, mbeshetjen sociale dhe perpjekjet per krijimin e infrastruktures se nevojshme.
Ne shenje vleresimi per kontributin e dhene ne Puke, Myftinia Puke me vendin nr.01, date 24 janar 2016 e vlersoi imam Ademin me Çertifikate Mirenjohje. Sipas te dhenave te institucionit, çertikata u terhoq personalisht nga vete imam Ademi i shoqeruar edhe nga familja e tij.
Me 21 mars 2022, Bashkesia Islame e Republikes se Kosoves njoftoi ne faqen e saj zyrtare per ndarjen nga jeta te imam Adem Ademit, ne moshen 56 vjeçare, pas nje semundje te shkurter. Ai sherbente si hoxhe ne xhamin e fshatit Jabllanice. Varrimi u zhvillua ne oren 16:00, ne varrezat e fshatit Bradash te Komunes se Podujeves. Ne ceremonin e ngushellimeve moren pjese familjare, bashkeqytaret dhe kolege te hoxhes. Ne ceremonin e ngushellimit mora pjese edhe une, sebashkue me babane time H.Qazim Kopani, per te shprehur ngushellime familjes ne emrin tim personal dhe ne emer te myslimaneve te rrethit Puke.
Pas ndarjes se imam Adem Ademit nga jeta, Myftinia Puke ndermori hapa per vlersimin e kontributit te imam Adem Ademit edhe ne nivel vendor. Ne vitin 2024, me shkres nr.prot.57, Myftinia Puke nisi proçeduren per t'i propozuar Bashkise dhe Keshillit te Bashkise Puke dhenien pas vdekjes te titullit: "Qytetar Nderi" i Bashkise Puke.
Nderkohe, ne vitin 2026, Keshilli i Bashkise Puke miratoi propozimin e Myftinise Puke dhe me vendim nr.15, date 25 mars 2026, duke i dhene imam Adem Ademit titullin: "Qytetar Nderi" (pas vdekjes), me motivacion: "Per kontributin e dhene ne fushen e arsimit, mbeshtetjes sociale dhe sherbimit si imam ne qytetin e Pukes gjate viteve 1992-1995."
Me date 24 tetor 2026, Myftinia Puke ne bashkepunim me Bashkin Puke, do zhvilloje ceremonine e doreimit te titullit familjareve te imam Adem Ademit. Ky vlersim perben nje akt institucional mirenjohje per veprimtarin e tij dhe per kontributin e dhene ne qytetin e Pukes.
