Fenomeni i trillimeve dhe pretendimeve te rreme ne shoqeri

Ne diskursin publik shpesh here hasen pretendime te pabazuara, te cilat paraqiten si fakte te mirqena, si pershembull: rrefime per sherime te jashzakonshme te individeve te caktuar ose pretendime se persona te veçante zoterojne aftesi mbinatyrore sheruese dhe jo vetem. Keto narrativa, te perhapura kryesisht nepermjet gojedheneave ose rrjeteve te caktuara, mbeshteten ne imagjinata dhe spekulime se sa ne prova. 
Ne aspektin historik, feneomene te tilla nuk perben nje dikuri te re. Qe ne periudhat me te hershme te njerezimit, individe ose grupe te caktuara kane perdorur mite, legjenda dhe rrefime te fabrikuara per te ndikuar mbi opinionin publik , per te manipuluar masat ose per te ruajtur poziten dhe autoritetin e tyre. Keto praktika, te mbeshtetura ne imagjinate, trillime dhe jo ne shpalljen hyjnore, jane identifikuara ne literaturat historike dhe fetare si paganizem.
Nje shembull domethenes qe ilustron kete realitet gjendet ne periudhen e hershme islame. Kur Ebu Bekri r.a. shikoj sherbyesen qe kishte probleme serioze me shikimin, vendosi tia lehtesonte punen dhe ta linte te lire. Ajo duke shkuar ne shtepi, disa njerez qe besonin ne paganizma te ndryshem (ne zotra te krijaur nga vete njerezit) i thane me perbuzje: "Driten e syve ta mori Lati dhe Uzzaja!" Zinijreja ua kthej: "Keto jane genjeshtra dhe imagjinata tuaja! Betohem ne Allahun e Madheruar qe: As Lati dhe as Uzaja (zotrat tuaj pagan) nuk kane fuqi te bejne asgje, keshtu qe askujt nuk u hyn ne pune ajo qe thoni (paganizmi juaj)."
Me te thene keto fjala, Allahu i Madheruar ia hapi syt Zinijres dhe ajo filloi te shikoj perseri si me pare.
(Treguar nga Enesi r.a.)(1)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni artikun qe lidhen me kete teme duke klikuar:

Paganizmi dhe mitet 

Bestytnite, pasija e padijes per fene

Besimi pagan ne Puke

Jeta e profetit Ibrahim a.s.

Profeti Danjel a.s.

_______________
1. Ibn Haxher, el Isabe 4/312

Une jam vula e Profeteve !

Ebu Hurejre r.a. transmeton se Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Shembulli im dhe i profeteve te tjere para meje eshte shembulli i nje burri, qe ndertoi nje ndertese dhe e zbukuroi, perveç te nje guri ne nje qosh. Njerezit qe hynin ne te, mahniteshin me bukurin e saj dhe thoshin: Pse te mos vihet edhe ky gur? Profeti Muhammed a.s. tha: Une jam ai gur, une jam vula e profeteve." (Buhari)

Treva e Pukës në dritën e burimeve osmane: një studim paraprak arkivor

Ne angazhimin tim modest mbi historine e rrethit te Pukes, veçanarisht historise se zhvillimit te besimit islam ne kete treve, me ka dhene mundesin te lexoj nje game te gjere burishme arkivore dhe te kronikaneve te ndryshem, si autor perendimor, por edhe osman.
Krahas te dhenave arkivore dhe te stiudiuesve perendimore , jane edhe burimet arkivore osmane, te cilat paraqesin te dhena me interes te larte historik mbi organizimin administrativ, shoqeror dhe fetar nder shekuj ne treven e Pukes.
Disa dokumenta qe kam arritur te lexoj deri me tani deshmojne se treva e Pukes perfaqeson nje nga vendbanimet e hershme te Shqiperise veriore. Referencat e shumta te kronikaneve dhe udhe pershkruesve perendimore dhe osman tregojne se kjo treve ka njohur forma te ndryshme organizimi administrative dhe shoqerore, duke kaluar ne etapa te ndryshme kulturore dhe fetare, qe nga besimi pagan, me pas besimi i krishtere dhe me vone edhe besimi islam.
Ne kete kuader, vend te veçante paraqet edhe periudha kur Puka permendet ne burimet osmane fillimisht si Nahi dhe me vone Kaza, çfare deshmon per rolin dhe poziten qe kjo treve ka pasur.
Duke vlersuar rendesin e ketyre zhvillimeve historike, vendosa te kontaktoj me studiuesen e njohur te arkivave osmane, Dr. Ayten Ardel , e cila me profesionalizem dhe perkushtim beri kerkime ne arkivin e Perandorise Osmane qe ndodhet ne qytetin e Stambollit. 
Rezultatet paraprake te ketij hulumtimi perbejne nje zhvillim tejet te rendesishem per historin e treves se Pukes. Sipas te dheneva te evidentura nga Dr. Ayten Ardel, ne fondet e Arkivit te Perandorise Osmane te Stambollit ruhen mbi 400 tituj dokumentash qe lidhen drejperdrejte me Puken.
Ekzistenca e nje fondi kaq te pasur, eshte nje pasuri qe i shtohet edhe me shume Pukes, krahas dokumentave dhe arkivave perendimore.
Per rrjedhoje, transkriptimi dhe perkthimi dhe botimi shkencore i ketyre dokumentave dhe jo vetem do perbente nje vlere te shtuar historike qofte per treven e Pukes, por edhe me gjere, duke sjell ne vemendje nje pasuri arkivore me vlera te medha historike dhe studimore per te kaluaren e treves se Pukes dhe me gjere.
Ne ne gusht te vitit 2017 nga vizita qe me beri ne Puke historiani Doç.Dr. Ilkay Erken me vuri ne dispozicion disa dokumenta qe flasin mbi Kazan e Pukes , Bajraket, numrin e popullsise sipas viteve etj.
Ne fund te ketij shkrimi , deshiroj te falenderoj Dr. Ayten Ardel per gadishmerin dhe bashkepunimin, me urimin qe keto dokumenta ne te ardhmen te dalin ne drite per pukjanet, historianet dhe jo vetem.

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni: Kazaja e Pukes ne vitin 1892

Rindërtimi i xhamise se Kabashit , nje kerkese dhe deshire e besimtareve

Gjate vizites ne fshatin shekullore te Kabashit , Puke; ndalova edhe tek xhamia, per te cilen ne vijimesi besimtaret mysliman kane shprehur deshiren dhe kerkesen e tyre per rindertimin e saj.
Kjo xhami nuk perfaqeson vetem nje objekt kulti, por mbar edhe vlera te rendesishme historike, sociale dhe kulturore. Ne shekuj ajo ka qene vend kuvendi, bashkimi dhe puke takimi per komunitetin, duke qene e vendosur ne qender te fshatit.
Ashtu sikurse xhamit e tjera, edhe xhamia e fshatit Kabash Puke ka qene ne vemendje te Myftinise Puke dhe KMSH-se, ku fillimisht jane bere dokumnetacionet perkatese dhe se fundi, ne bashkerendim me Komunitetin Mysliman te Shqiperise do vijojne proçedurat e tjera qe do mundesojne rindertimin e xhamise me rendesi te veçante per besimtaret mysliman dhe jo vetem.

Gezim KOPANI