Fenomeni i trillimeve dhe pretendimeve te rreme ne shoqeri

Ne diskursin publik shpesh here hasen pretendime te pabazuara, te cilat paraqiten si fakte te mirqena, si pershembull: rrefime per sherime te jashzakonshme te individeve te caktuar ose pretendime se persona te veçante zoterojne aftesi mbinatyrore sheruese dhe jo vetem. Keto narrativa, te perhapura kryesisht nepermjet gojedheneave ose rrjeteve te caktuara, mbeshteten ne imagjinata dhe spekulime se sa ne prova. 
Ne aspektin historik, feneomene te tilla nuk perben nje dikuri te re. Qe ne periudhat me te hershme te njerezimit, individe ose grupe te caktuara kane perdorur mite, legjenda dhe rrefime te fabrikuara per te ndikuar mbi opinionin publik , per te manipuluar masat ose per te ruajtur poziten dhe autoritetin e tyre. Keto praktika, te mbeshtetura ne imagjinate, trillime dhe jo ne shpalljen hyjnore, jane identifikuara ne literaturat historike dhe fetare si paganizem.
Nje shembull domethenes qe ilustron kete realitet gjendet ne periudhen e hershme islame. Kur Ebu Bekri r.a. shikoj sherbyesen qe kishte probleme serioze me shikimin, vendosi tia lehtesonte punen dhe ta linte te lire. Ajo duke shkuar ne shtepi, disa njerez qe besonin ne paganizma te ndryshem (ne zotra te krijaur nga vete njerezit) i thane me perbuzje: "Driten e syve ta mori Lati dhe Uzzaja!" Zinijreja ua kthej: "Keto jane genjeshtra dhe imagjinata tuaja! Betohem ne Allahun e Madheruar qe: As Lati dhe as Uzaja (zotrat tuaj pagan) nuk kane fuqi te bejne asgje, keshtu qe askujt nuk u hyn ne pune ajo qe thoni (paganizmi juaj)."
Me te thene keto fjala, Allahu i Madheruar ia hapi syt Zinijres dhe ajo filloi te shikoj perseri si me pare.
(Treguar nga Enesi r.a.)(1)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni artikun qe lidhen me kete teme duke klikuar:

Paganizmi dhe mitet 

Bestytnite, pasija e padijes per fene

Besimi pagan ne Puke

Jeta e profetit Ibrahim a.s.

Profeti Danjel a.s.

_______________
1. Ibn Haxher, el Isabe 4/312

Une jam vula e Profeteve !

Ebu Hurejre r.a. transmeton se Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Shembulli im dhe i profeteve te tjere para meje eshte shembulli i nje burri, qe ndertoi nje ndertese dhe e zbukuroi, perveç te nje guri ne nje qosh. Njerezit qe hynin ne te, mahniteshin me bukurin e saj dhe thoshin: Pse te mos vihet edhe ky gur? Profeti Muhammed a.s. tha: Une jam ai gur, une jam vula e profeteve." (Buhari)

Treva e Pukës në dritën e burimeve osmane: një studim paraprak arkivor

Ne angazhimin tim modest mbi historine e rrethit te Pukes, veçanarisht historise se zhvillimit te besimit islam ne kete treve, me ka dhene mundesin te lexoj nje game te gjere burishme arkivore dhe te kronikaneve te ndryshem, si autor perendimor, por edhe osman.
Krahas te dhenave arkivore dhe te stiudiuesve perendimore , jane edhe burimet arkivore osmane, te cilat paraqesin te dhena me interes te larte historik mbi organizimin administrativ, shoqeror dhe fetar nder shekuj ne treven e Pukes.
Disa dokumenta qe kam arritur te lexoj deri me tani deshmojne se treva e Pukes perfaqeson nje nga vendbanimet e hershme te Shqiperise veriore. Referencat e shumta te kronikaneve dhe udhe pershkruesve perendimore dhe osman tregojne se kjo treve ka njohur forma te ndryshme organizimi administrative dhe shoqerore, duke kaluar ne etapa te ndryshme kulturore dhe fetare, qe nga besimi pagan, me pas besimi i krishtere dhe me vone edhe besimi islam.
Ne kete kuader, vend te veçante paraqet edhe periudha kur Puka permendet ne burimet osmane fillimisht si Nahi dhe me vone Kaza, çfare deshmon per rolin dhe poziten qe kjo treve ka pasur.
Duke vlersuar rendesin e ketyre zhvillimeve historike, vendosa te kontaktoj me studiuesen e njohur te arkivave osmane, Dr. Ayten Ardel , e cila me profesionalizem dhe perkushtim beri kerkime ne arkivin e Perandorise Osmane qe ndodhet ne qytetin e Stambollit. 
Rezultatet paraprake te ketij hulumtimi perbejne nje zhvillim tejet te rendesishem per historin e treves se Pukes. Sipas te dheneva te evidentura nga Dr. Ayten Ardel, ne fondet e Arkivit te Perandorise Osmane te Stambollit ruhen mbi 400 tituj dokumentash qe lidhen drejperdrejte me Puken.
Ekzistenca e nje fondi kaq te pasur, eshte nje pasuri qe i shtohet edhe me shume Pukes, krahas dokumentave dhe arkivave perendimore.
Per rrjedhoje, transkriptimi dhe perkthimi dhe botimi shkencore i ketyre dokumentave dhe jo vetem do perbente nje vlere te shtuar historike qofte per treven e Pukes, por edhe me gjere, duke sjell ne vemendje nje pasuri arkivore me vlera te medha historike dhe studimore per te kaluaren e treves se Pukes dhe me gjere.
Ne ne gusht te vitit 2017 nga vizita qe me beri ne Puke historiani Doç.Dr. Ilkay Erken me vuri ne dispozicion disa dokumenta qe flasin mbi Kazan e Pukes , Bajraket, numrin e popullsise sipas viteve etj.
Ne fund te ketij shkrimi , deshiroj te falenderoj Dr. Ayten Ardel per gadishmerin dhe bashkepunimin, me urimin qe keto dokumenta ne te ardhmen te dalin ne drite per pukjanet, historianet dhe jo vetem.

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni: Kazaja e Pukes ne vitin 1892

Rindërtimi i xhamise se Kabashit , nje kerkese dhe deshire e besimtareve

Gjate vizites ne fshatin shekullore te Kabashit , Puke; ndalova edhe tek xhamia, per te cilen ne vijimesi besimtaret mysliman kane shprehur deshiren dhe kerkesen e tyre per rindertimin e saj.
Kjo xhami nuk perfaqeson vetem nje objekt kulti, por mbar edhe vlera te rendesishme historike, sociale dhe kulturore. Ne shekuj ajo ka qene vend kuvendi, bashkimi dhe puke takimi per komunitetin, duke qene e vendosur ne qender te fshatit.
Ashtu sikurse xhamit e tjera, edhe xhamia e fshatit Kabash Puke ka qene ne vemendje te Myftinise Puke dhe KMSH-se, ku fillimisht jane bere dokumnetacionet perkatese dhe se fundi, ne bashkerendim me Komunitetin Mysliman te Shqiperise do vijojne proçedurat e tjera qe do mundesojne rindertimin e xhamise me rendesi te veçante per besimtaret mysliman dhe jo vetem.

Gezim KOPANI 

Trashëgimia sipas fesë Islame

               

Feje islame i ka kushtuar vemendje te veçante te drejtes se trashegimise, duke i dhene vlere jo vetem nje gjinie, pershembull mashkullit siç ishte ne kohen e injorances , por edhe gruas.
Me kete islami vendosi drejtesi duke plotesuar nevojat e njerezve ne menyre te drejte. Sistemi qe islami ka mbi trashegimin , eshte konsideruar si me i dobishmi, i duhuri etj. Kjo dobi nuk vjen pren vete njerezve, por nga Allahu i madheruar. Ashtu sikurse shume rregulla (ligje) te tjera , edhe çeshtja e trashegimise rregulloi jeten e njerezve. Me kete ai qe ishte i varfer , i nenvlersuar u be i kamun (i pasur) per shkak te drejtesise qe islami zbaton sa i takon trashegimise. E njejta gje ndodhi edhe me gruan, ajo me islamin fitoi te trejtat e trashegimise , pra te drejten ne pasuri.
Allahu xh.sh. thote: "Meshkujve u takon pjese nga ajo qe u kane lene prinderit dhe te afermit, edhe femrave u takon pjese nga ajo qe u kane lene prinderit dhe te afermit, qofte ajo pak apo shume, si pjese e caktuar dhe e detyruar." (Nisa, 07)
Shkenca islame qe merret me te drejten e trashegimise quhet: "Ilmul Feraid" ose "Ilmul Mevarith" etj dhe qe merret me çeshtjen e shperndarjes se pasurise (kalimi i pasurise) p.sh; kalimi i pasurise se te vdekurit te pasardhesi. Po ashtu kjo shkence merret me çeshtjen e kuotes se trashegimise nga pasuria e trashegimlenesi. Vete fjala feraid vjen nga fjala fard qe ne kuptimin etimologjik kupton: detyre, urdher, kerkese, pjese etj. Kjo shkence bazohet nga argumentet Kur'anore , tradita profetike dhe Ishmai. Mbi keto ajo cakton menyren e trashegimise se pasurise etj. 

Eshte obligim mesimi i dijes mbi trashegimine ?

Te mesuarit e kesaj dije nuk eshte obligim per aq kohe sa ke njerez qe e dinin, ndersa zbatimi i saj eshte obligim.(1) Per kete Allahu xh.sh. thote: "Keta jane kufijte e detyrimet e trashegimise te urdheruar nga Allahu dhe kushdo qe i bindet Allahut dhe te derguarit te tije do te jete ne kopshtet e xhennetit, nen te cilin rrjedhin lumenj dhe ky eshte ngadhenjimi madheshtor. Dhe kushdo qe nuk i bindet Allahut dhe te Derguarit te tij dhe i kalon kufijte e tij (detyrimet) Allahu do e flake ate ne zjarr dhe per te do kete ndeshkim poshterues." (Nisa, 13-14)
Ne lidhje me kete dije profeti Muhammed a.s. ka thene: "Mesojeni ndarjen e trashegimise dhe mesojeni te tjereve, sepse ajo eshte gjysma e dijes, harrohet shume shpejte, por eshte gjeja e pare qe do te ngrihet nga populli (ymeti) im." (Ibn Maxhe)
Ndersa ne nje transmetim tjeter qe vjen nga Abdulla b. Mesudi r.a tregon se: Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Mesojeni Kur'anin , dhe mesojuani ate njerezve. Mesoni rregullat e trashegimis dhe mesoni ate edhe njerezve, sepse une do te vdes, e dija do dobesohet (me vdekjen e tij) dhe mund te ndodhe te mos pajtohen dy persona ne nje çeshtje dhe nuk do te gjenje ndonje qe tju sqaroje ate pune." 
Ndersa per kete Omeri r.a. ka thene: "Mesoni rregullat e trashegimise ashtu siç mesoni Kur'anin."

Dija qe merret me kete çeshtje trajton: Trashegimia e lene (e lene nga ai qe ka vdekur, ndonje borxh qe mund te kete etj). Pershembull nje qe ka vdekur, ka lan pas nje nje vlere pre dy milion lek te vjetra mirepo ka borxh nje milion lek, atehere lahet borxhi, me pjesen qe ka ngel mbulon shpenzimet e varrimit, ndersa nese ngel gje ngel per trashegimni. 

Kushtet e trashegimise

Trashegimi kuptohet atehere kur plotesohen keto kushte: 1. Personi te jete i sigurit qe ka vdekur (pershembull nese nje person humb, por kalon nje kohe e gjate qe nuk gjindet, atehere duhet te shprehet gjykata). 2). Trashegimtari te jete i gjalle diten e vdekjes se trashegimlensit (p.sh. nje nene gjate lindjes vdes, por femija shpeton). 3). E domosdoshme (nikahu, martesa etj).
Nuk i jepet e drejta trashegimise ndonje tjeter , per aq kohe nuk ploteson: 1). Afersi gjako ose fisi 2). Martes dhe 3). Trashegimia si pasoj e marrjes ne perkujdesje. Po ashtu, mund te ndodh qe plotesohen keto por nuk mund te ekzekutohet pasi trashegimtari mund te tjete: a). Skllavi (kjo pasi ai qe e ka skllav e perdor ate), b).Nderim te fese. Per kete profeti Muhammed a.s. ka thene: "Myslimani nuk trashegon jomyslimanin e as jomyslimani nuk trashegon myslimanin." (Buhari) dhe  c). Krimineli (ka vra dike me dashje) edhe pse mund te jete i gjakut. Per kete Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Vrasesi nuk ka te drejte trashegimnie." (Ibn Maxhe) 

Trashegimtaret 

Ketu bejne pjese; a). Trashegimtaret meshkuj dhe b). Trashemgimtaret femra.

a). Trashegimtaret tek meshkuj bejne pjese:

-Djali 
Per kete Allahut xh.sh. thote: "Allahu urdheron per trashegimnin femijet tuaj, per mashkullin hise sa per dy femra." (Nisa, 11)
-Djali i djalit dhe duke vazhdtuar me sternipin.
-Babai
Per kete Allahu xh.sh. thote: "Per prinderit, per secilin nga ata, ju takon e gjashta nga ajo qe ka lene (i vdekuri) nese ka femije." (Nisa, 11)
-Gjyshi e mesiper (stergjyshi). Per kete kemi ajetin qe permendet profeti Jusuf a.s. ku Allahu xh.sh. thote: "Une e ndoqa fene e prinderve te mi; Ibrahumit, Is-hakun, Jakubin." (Jusuf, 38)
-Vellau prej babes dhe nanes
-Vellau prej babe. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Nese vdes nje njeri qe nuk ka femije, por ka moter, atehere asaj motres i takon gjysma e pasurise se lene." (Nisa, 176)
-Vellau prej nenes. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Trashegohet nga ndonje i larget qe nuk ka as prinder as femije por ka nje vella ose nje moter nga nana, atehere secilit prej tyre u takon nje e gjashta." (Nisa, 12)
-Djali i vellait te vertet
-Djali i vellait prej babes
-Axha i vertet
-Axha prej babe
-Djali i axhes se vertet 
-Djali i axhes prej babe.
-Bashkeshorti . Per kete Allahu xh.sh. thote: "Juve ju takon gjysma e asaj pasurie qe lene grat tuaja, nese ata nuk kan femije." (Nisa, 12)
-Çliruesi i skllavit. Per kete Profeti Muhamed a.s. ka thene: "Trashegimia eshte per ate qe e çliron skllavin." (Buhari)
Nese do ishin te gjithe meshkuj, nga i vdekuri do trashegojne vetem: djali, babai, dhe bashkeshorti, ndersa te tjeret jo. Vdes nje grua dhe ka lane: burrin, djalin, djalin e djalit, baben, gjyshin dhe vellan e vertet. Shembull, bashkeshorti merr nje te katerten, kjo per shkak te femijeve te te vdekurit, babai nje te gjashten per shkak te djalit, ndera pjesa tjeter i ngelet djalit te se vdekures (femer).

b). Trashegimtaret tek femrat bejne pjese:

-Vajza e te vdekurit. "Profeti a.s. i ka dhene bijes gjysmen e pasurise." (Buhari)
-Vajza e djalit dhe vazhdon me stermbes
-Nena. Per kete Allahu xh.sh thote: "Per prinderit, per secilin, u takon e gjashta nga ajo qe ka lene i vdekuri nese ka femije, e nese i vdekuri nuk ka femije , atehere ate e trashegojne prinderit, e nenes se tij i takon nje e treta." (Nisa,11)
-Bashkeshortja. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Grave u takon nje e katerta nga ajo qe lini ju, nese nuk keni femije, por nese keni femije, atyre u takon nje e teta." (Nisa, 12)
-Nena e nenes
-Nena e babait. Ne hadith tregohet se Profeti Muhammed a.s. i ka len gjyshes nje te gjashten e pasurise." (Ebu Davudi)
-Motra  te verteta prej babes dhe prej nenes
-Motra prej babe. Per kete Allahu xh.sh thote: "Nese vdes nje njeri qe nuk ka femije, por ka moter, atehere asaj motres i takon gjysma e pasurise se lene." (Nisa , 176)
-Motra prej nenes. Per kete Allahu xh.sh thote: "Nese i vdekuri eshte mashkull ose femer, e trashegohet nga ndonje i larget (per shkak qe nuk ka as prinder as femije), por ka nje vella ose nje moter nga nena, atehere secilit prej tyre u takon nje e gjashta." (Nisa, 12)
-Çlirusja e skllavit. Ka te njejtin argument si tek meshkujt.
Nese jane te gjithe femrat gjalle, atehere separi trashegimia i takon vetem: vajzes, vajzes se djalit, nenes, bashkeshortes dhe motres se vertet.

Si tek meshkujt ashtu edhe tek femrat duhet pasur parasysh se: Ne trashegimi nuk jane daja, as djali i dajse per shkak se nuk jane trashegimtar te drejtperdrejte (2). Edhe tek trashegimtaret femra , nuk trashegojne halla e te vdekurit, as tezja, as bija e vajzes apo djalit te vajzes, as e vellaut dhe as vajza e xhaxhait te vdekur. Pra nese bashkohen te gjitha femrat ne trashegimi, perfitojne vetem: vajza, vajza e djalit, nena, bashkeshortja dhe motra e vertet (pra motra prej babes dhe nenes). Ndersa te tjerat mbulohen p.sh; nana e lan gjyshen.

Trashegimia eshte dy llojesh: a). Pjese e caktuar , fikse (el fard) dhe b). Jo e caktuar, jo fikse (tasib). Tek e para trashegimtari qendron cdo here ndryshe nga e dyta. Personi qe ben pjese te e para (fard) ka perparsi ne krahasim me te dytin (tasib).
Trashegimia ndahet sipas rregullit mbi trashegimin pasi jo cdo trashegimtari eshte i barabarte ne ndarjen e trashegimise. Ky grup quhet As-habul Furud, pra jane pjese e gjenealogjise. Ketu hyn shkaku , pra ato qe permenden qarte ne Kur'an, traditen profetike apo ixhma (qendrimi i njezeshem i dijetareve islam). Dijetaret keto rregulla i kane ndare ne: a). Trashegimtar gjaku si; babai, gjysh, vellau nga nena, vajza , vajza e djalit, motra e veret (nga baba dhe nena), motra nga baba, motra nga nana, nena dhe gjyshja b). Trashegimtar per shkak te nje lidhje psh; bashkeshorti dhe bashkeshortja. (Ky grup quhet Furud)
Ndarje tjeter eshte; te afermit meshkuj nga babai qe marrin pjesen e mbetur te trashegimia pasi te kene marr ato qe sapo permenda me siper, ose nese ato nuk jane keto meshkujt nga babai marrin trashegimine. Ky grup quhet Asabat en Nesebijeh (te aferm gjaku). Ne nesebije jane: djali, djali i djalit dhe vazhdon (sternip), babai, gjyshi, stergjyshi, vellai i vertet, vellau prej babe, djali i vellait te vertet, djali i vellaiut prej babe, xhaxhai (axha) i vertet, xhaxhai prej babe, djali i xhaxhait te vertet dhe djali i xhaxhait prej babe. Grup tjeter jane shkaqet (sebebije) qe eshte: çliruesi i skllavit qofte mashkull apo femer. Nje i till i takon perkujdesja, afersia dhe trashegimia, cdo here nese ai qe lirohet nuk ka te aferm (furud), dhe te afer (nesebijeh). Grupi tjeter eshte: Nese skllavi vdes dhe nuk ka te afer nga gjaku (pra as Furud dhe as Asabat en nesebijeh) dhe cliruesi nuk jane gjalle por ky ka te aferm nga gjaku, atehere te afermit e tij e trashegojne. Grup tjeter eshte; Nese tepron dicka nga pasuri qe e trasegojne (Furud), pasi secili ka marr pjesen e tyre dhe me kusht qe nuk ka te aferm te tjere nga gjaku (Asabat) atehere ate pasuri rikthehet tek grupi i Furudit qe shpjegova ne fillim. Sipas Hanefis dhe Hambelis ne kete rregull bejn perjashtim dy bashkeshortet. Dy shkollat e tjera (Maliki dhe Shafi) thone jo, dhe pasuria e mbetur dergohet te thesari i shtetit mysliman i quajtur Bejtul Mal. (3) Ky mendim eshte rishikuar dhe ran dakort me dy shkollat , pra u dakortesuan me Hanefin dhe Hanbelin. Grup tjeter jane: Te afermit e te vdekurit te cilet nuk jan as Furud dhe as Asabat, qofte mashkull apo femer si: daja, tezja, halla etj. Nese nuk ka asnje nga furudi dhe asabati atehere pasurin e te vdekurit e trashegojne. Grupi tjeter: Nese eshte lene testament. Nese nuk kemi grupet e renditura dhe ai qe vdes nuk ka len pas trashegimtar, lejohet qe ai te le pasurin testament 1/3 e pasuris nje personi tjeter jasht grupeve te permendura me siper.  Grupi tjeter eshte: Nese nuk ka trashegimtar per lenjen e pasuris. Atehere ajo i lihet Bejtul Mallit (si te thuash thesarit te shtetit islam, qe shkon per nevojat , xhamit etj)

Çfare eshte percaktimi fiks ?

Keto jane percaktimet fikse qe Kur'ani i bekuar i ka bere te qarta. Keto percaktim jane sasit si: Gjysma, 1/3, 1/4, 1/6, dhe 1/8. Per keto jane ajetet e sures Nisa ku Allahu xh.sh. thote:
"Allahu ju urdheron ju persa i takon trashegimise se femijeve; nje mashkulli sa dy femra, nese ka vetem bija, dy ose me shume, atyre u takojne 2/3 e trashegimise, nese ka vetem nje, asaj i takon gjysma. Per prinderit, 1/6 e pjeses se pasurise per secilin, nese i ndjeri le pas tij femije, nese nuk le femije dhe prinderit jane te vetmit trashegues, atehere nena ka 1/3 , nese i ndjeri le vellezer ose motra, nenes i takon 1/6. Ndarja per cdo rast pas dhenies se amanetit qe ai le me deshiren e tij dhe pas shlyrjes se borxheve. Ju nuk e dini kush eshte me afer jush qe perfiton: prinderit tuaj apo femijet tuaj. Keto pjese te percaktuara jane te urdheruara nga Allahu, dhe Allahu eshte kurdohere i Gjithedituri, me i Urti , Gjithegjykuesi. Nga ajo qe lene grat tuaja, juve ju takon per pjese gjysma nese ato nuk kane femije, por nese lene nje femije, ju takon 1/4 e asaj qe mbetet pas dhenies se amanetit qe ato lene me deshiren e tyre, ose pas shlyrjes se borxheve. Nga ajo qe lini ju, pjesa e tyre (bashkeshorteve tuaja) eshte 1/4, nese nuk lini pas femije, por nese lini nje femije, atehere atyre u takon 1/8 e asaj qe mbetet pas dhenies se amanetit qe ju e lini me deshiren tuaj ose pas shlyrjes se borxheve. Nese burri ose gruaja te cilit i diskutohet trashegimia nuk le pas as pasardhes (psh prinderit) dhe as pasardhes , por ka vella ose moter, secili prej tyre (vellai e motra) merr 1/6, pornese le me shume se dy, atehere ata ndajne 1/3, pas dhenies se amanetit te lene me deshiren e tij (apo te saj), ose pas shlyrjes se borxheve, keshtu qe ne kete menyre nuk i shkaktohet askuj humbje. Ky eshte urdher i Larte, Amanet nga Allahu dhe Allahu eshte i Gjitheditur, me Durimtari." (En Nisa, 11-12)

Nje shpjegim i shkurter per ndarjen fikse

1. Ne gjysmen e trashegimise , bashkeshorti e trashegon me kusht , nese e vdekura nuk ka lene femije, (pra nese nuk ka lene mashkull apo femer pra djal, vajze apo djal djali ose vajz djali). 
Allahu thote: "Juve ju takon gjysma e pasurise nga ajo qe ka lene bashkeshortet tuaja, nese nuk kan femije." (En Nisa, 12). 
2. Vajza trashegon gjysmen me kusht; nese eshte vetem , nuk ka moter dhe dhe nese nuk ka vella (asib)
Allahu thote: "Nese eshte nje femer, atehere i takon gjysma e pasurise." (En Nisa, 11)
3. Vajza e djalit , mbesa e te vdekurit 1/2.
4. Motra prej babe dhe prej nane (motra e vertet). Per kete Allahu xh.sh. thote; "Nese nje burre vdes dhe nuk ka femije dhe prinder, por ka nje moter, atehere asaj i takon gjysma e trashegimninse." (En Nisa, 176)
4.Motra prej babe , e trashegon gjysmen me kusht; nese eshte vetem, nese i vdekuri nuk ka lan babe, nese nuk ka len vella ose moter te vertet, nese i vdekuri nuk ka lene trashegimtar dhe nese nuk ka lene vella prej babe.
Ne trashegimin 1/4 e perfitojne; a). Bashkeshorti. Per kete Allahut xh.sh thote: "Nese kane femije, u takon 1/4 e asaj qe kane lene." (En Nisa, 12) dhe b). Bashkeshortja. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Nese nuk keni femije, bashkeshorteve u takon 1/4 e pasurise qe keni lene." (En Nisa, 12)
Ne trashegimnin 1/8 e perfiton vetem bashkeshortja e te vdekurit. Allahu thote: "Nese keni femije, bashkeshorteve u takon 1/8 nga ajo qe keni lene." (En Nisa, 12)
Ne 2/3 perfitojne dy ose me shume vajza e te vdekurit cdo here nese nuk ka lene nje djale. (En Nisa, 11)
Dy a me shume vajza te djalit te te vdekurit. Vajza te djalit te vdekurit trashegojne 2/3 me kusht nese i vdekuri nuk ka lene pasardhes qe eshte me i afert se ato. dhe kushti tjeter nese nuk ka vella prej babe dhe nane apo djal xhaxhai.
Ne rastet ku ka dy a me shume motra te verteta trashegojne 2/3 me kusht nese i vdekurit nuk ka lene trashegimtar dhe nese i vdekuri nuk i ka gjall baben dhe vajzat nuk kan vella te tyre gjalle.
Ne rastet kur ka dy ose me shume motra prej babe, keto motrat prej babe perfitojne 2/3 me kusht qe i vdekuri te mos ket lene po ashtu trashegimtar (pasardhes), nese nuk ka len gjall babe, nese nuk ka gjall vella nga baba dhe nene dhe nese motrat nuk kan gjall ndonje vella.
Ne rastin 1/3 e trashegon nena, me kusht nese i vdekuri nuk ka lene femije, apo femije djali qofshin mashkull apo femer po ashtu nese i vdekuri nuk ka lene dy ose me shume vellezer. Nese i vdekuri ka lene femije, atehere nena trashegon 1/6.
Nese vellezerit prej nenes jane dy a me shume meshkuj e femra, atehere trashegojne 1/3. (Lexo En Nisa , 12) Ne rastin 1/6 jane : Babai, Gjyshi, Nena, Gjysha dhe Gjyshet, Vajza e djalit (nje e me shume), Motra prej babe (nje e me shume) dhe Vellai ose motra prej nenes.

Per secilin ka shpjegime te detajuara. Pershembull ka shpejgim te vecante per trashegimnin qe i takon bashkeshorit, trashegimnin qe i takon bashkeshorten. Ne te dy rastet jane shpjegimet perkatese per te vijuar me trashegimin e babait (Lexo , En Nisa , 11), trashegimnia e gjyshit te vertet (eshte prej afersis se gjakut), trashegimnia e nenes (lexo, En Nisa, 11). Trashegimnia e gjyshes se vertet. Trashegimia e vajzave te verteta. (lexo, En Nisa 11). Trashegimia e vajzes se djalit (mbesa) nje apo me shume (Lexo En Nisa, 176). Trashegimia e motrave prej babe. (lexo En Nisa, 176). Trashegimia e vellezerve prej nenes , meshkuj ose femra (lexo, En Nisa, 12)

Trashegimtaret e ngushte (Tasib)

Ky eshte trashegimtari i rrethit te ngusht qe merr te gjithe pasurin kur eshte trashegimtar i vetem. Allahu xh.sh. thote; "Allahu ju urdheron per trashegimnin tuaj, mashkullit i takon aq sa pjesa e dy femrave" (En Nisa, 11) dhe "Nese ai ka edhe vellezer e motra, atehere mashkullit i takon trashegimnia sa pjesa e dy femrave." (En Nisa 176)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Shenim:
Ky eshte nje shpejgim i shkurter dhe eshte sa per te dhene nje ide sa i takon menyres se si islame e trajton trashegimine.

________
1. Disa dijetare kane dhene mendimin se te mesuarit e kesaj shkence (Feraid) eshte farz kifaje. Kjo do te thote nese dikush e di kete dhe njerezit kane ke te pyesin, atehere pjese tjeter eshte liruar nga te mesuarit e kesaj dije, pasi ka njerez qe i japin zgjidhje kesaj çeshtje.
2. Keto qe nuk jane trashemgintar te drejperdrejt quhen Dheuil erham.
3. Bejtul Mal: Ministria e Finances . 

Vizite ne truallin e Mejtepit te xhamise se fshatit Kabash

Gjate nje qendrimi ne fshatin Kabash, nen shoqerin e Kryeplakut te ketij fshati Bledar Qollaku ndalova ne truallin e Mejtepit (Mekteb)(1) te xhamise se fshatit Kabash. Qellimi i kesaj ndalese eshte ndertimi i nje sheshi dhe vendosjes se nje pllake me qellim perkujtimin e Mejtepit te xhamise se fshatit Kabash , Puke.

Gezim Kopani 

Thjeshtesia ne jete e Aliut r.a.

Nje here Aliut r.a. i vune perpara nje lloj embelsire te quajtur "falluxh"*. Aliu r.a e shikoj embelsiren dhe tha: "Aromen dhe ngjyren e paska shume te bukur dhe pa dyshim qe edhe shijen e ka shume te mire. Por une nuk dua qe ta mesoj veten me ushqime te reja, qe nuk jam mesuar te ha." (Ebu Nuajm)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni me shume duke klikuar: Ndodhi

____________
* Falluxh eshte embelsire qe i perket tradites persiane dhe u perhap ne gjithe boten islame. Ajo eshte e perbere me: mjalt , miell , uje trandafili (per arome) dhe gjalp. Per kohen ishte embelsire luksi.

Nje shtepi ne kembim me nje kopesht me hurma ne xhennet

Enesi r.anhu tregon: Njehere erdh nje burre tek Profeti Muhammed a.s. dhe i tha: O Resulullah! Filani ka nje kopshte hurmash. Dua qe aty te ndertoj nje shtepi. Sikur ti thuash pronarit te atij kopshti, qe te me lejoje mua te ndertoj shtepin aty! Profeti Muhammed a.s. i tha pronarit te kopshtit: Jepja kopshtin tend me hurma filanit ne kembim me nje kopshte me hurma ne xhennet! Pronari i kopshtit nuk deshiroj, dhe aty erdhi Ebud Dahdahu dhe kur mesoi ate per cfare diskutohej, i thote pronarit te kopshtit: Ma shit mua ate toke ne kembim te njeres prej shtepive te mia! Pronari i kopshtit pranoi. Ebud Dahdahu shkoi tek profeti Muhammed a.s. dhe i tha: O Resulullah! Ate toke e bleva une duke dhene njeren nga shtepit e mia. Tani une po ta dorezoj ate ty, qe tia japesh atij myslimanit qe e kerkoj. Profeti Muhammd a.s. pasi e degjoi tha: "Sa madheshtore po me duket ajo shtepi e Ebud Dahdahut ne xhennet." Dhe kete e perseriti disa here. Ebud Dahdahu u kthye tek bashkeshortja dhe i tha: O Umud Dahdadah! Dil nga shtepia, se kete shtepi une e shita ne kembim te nje kopshti hurmash ne xhennet! Dhe ajo i thote: "Kjo po qe eshte tregti me fitim." (Ibn Hibban)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Mund te lexoni edhe kete artikull qe lidhet me sadakan: Puna e mire dhe sadakaja

Po ashtu mund te lexoni:  Hadithe ose Ndodhi

Në diten e Gjykimit, a do të kujtohet familja jote?

Nje dite profeti Muhammed a.s e gjen Aishen r.ahna duke qare, dhe e pyeti per shkakon. Ajo i thote: Me ra ndermend xhehennemi (ferri, zjarri) , ndaj fillova te qaje. Dhe vazhdoi ti thote: Valle , ne diten e Gjykimit (Kiametit), a do te kujtohet ty familja jote? Profeti Muhammed a.s. i pergjigjet:
"Tre jane çastet kur askush nuk kujtohet per asnje. 1. Ne kohen kur do te shihet se çfare i peshojne atij me shume ne peshoren, te mirat , apo te keqijat? 2. Kur ti thuhet: Merrni tani librat tuaj te jetes e te puneve tuaja. Te gjithe do jene te shqetesuar , a do u jepet libri nga e majta, apo nga e djathta dhe
3. Ajo pjesa (fragmenti) i kohes kur personi te kaloje mbi uren e Siratit, qe Allahu e ka ngritur mbi xhehennem dhe e ka mbeshtjelle me gjithfare çengelesh e gjembash te forte, e qe mund ta rrezoje robin e tij kur te doje, e ai (person qe po kalon) eshte i shqetesuar, nese do ta kaloje apo nuk do ta kaloj dot ate ure." (El Hakim)

Pergatiti

Gezim KOPANI

Lexoni me shume duke klikuar: Hadithe

Milingonat ia marrin hakun

Nje dite sulltan Sulejmani i kerkon nje vendim juridik islam (fetva) dijetarit islam Ebu Suudit (1) per te vrare milingonat qe po i thanin druret e dardhave ne kopshtin e sarajit. Sulltani i thote:
Nese milingonat i bejne dem drurit, ka ndonje te keqe ti vras?
Ebu Suudi nepermjet nje poezi i pergjigjet keshtu:
"Neser kur te dale para gjyqit te Allahut,
Milingonat ia marrin hakun Sulejmanit!"

Pergatiti

Gezim KOPANI

________
1. Ebu Suudi ishte i njohur per poezit e tij te shperndara ne quhen; arabe, perse dhe osmane. Ai ishte i njohur per veprat e ndryshme islame dhe pervec detyres si myderris, kadi (gjykates) , ishte edhe dijetari i madh islam (shehul islam) gjate kohes se sundimit te sulltan Sulejmanit (Kanuni Sulltan Sulejeman)

Takim me perfaqesuesit e Qendres "Udha e Besimtareve"

Sot , prita ne takim perfaqesuesit e Qendres "Udha e Besimtareve" te kryesuar nga Edmon Ajdini, Bashkim Selmani dhe bashkepuntore te tjere. Gjate takimit diskutuam mbi mundesit e bashkepunimit me Myftinin e Pukes per zhvillimin e projekteve te perbashketa ne sherbim te komuniteti.
Date, 25 prill 2026

Gezim KOPANI 

Kuptimi i xhelozisë sipas Profetit Muhammed a.s.

Nje dite Sad ibni Ubade tha: "Nese shikoj ndonje te huaj prane bashkeshortes time, do ta godas me shpaten time." Kur e degjuan kete, Profeti Muhammed a.s. tha:
"Mos u habisni nga xhelozia e Sadit, sepse une jam edhe me xheloz se ai, ndersa Allahu i Madheruar eshte edhe me xheloz." (Buhari)

Hadithi ka qellim per te treguar se; shkeljave e urdherave te Allahut eshte gjyhnah i madh , pra me i madh qe xhelozija qe ka shpreh Sadi. Po ashtu hadithi tregon se nje burre nuk i lejohet qe ti afrohet gruas se huaj pas pasur ndonje shkak te  llojhit si: te pyese per nje rruge, apo per ndonje shtepi qe nuk ia di adresen.

Pergatiti
Gezim KOPANI

Lexoni me shume duke klikuar: Hadithe

Një botim historik: “ Zëri që vjen nga minberi ” dokumenton 1732 klerikë shqiptarë

Sot , më 22 prill 2026 Komuniteti Mysliman i Shqipërisë promovoi botimin më të ri me titull: " Zëri që vjen nga minberi ", një regjistër që përmbledh emrat e 1732 klerikëve shqiptarë për periudhen 1990-2025.
Në këtë aktivitet u vlersuan për kontributin e tyre rreth 24 imamë ndër të cilët edhe babai im H.Qazim Jemin Kopani. Babait tim Allahu ia pranoftë veprat dhe kontributin e dhënë ndër vite.
Një falenderim të veçantë kam për Kryetarin e KMSH-së H. Bujar Spahiu dhe stafin e tij për vlerësimin që i bënë sot babait tim.

Vlersimi që Komuniteti Mysliman i Shqipërisë i ka bërë H.Qazim Jemin Kopani 

Çertifikatë falenderimi 
Kjo çertifikatë i jepet Z. Qazim Kopani me motivacion: "Në shenjë nderimi dhe mirënjohje të thellë për kontributin e vyer dhe shërbimin e devotshëm në fushen e predikimit Islam ; për përkushtimin e treguar në ringjalljen e jetës fetare e shpirtërore dhe rihapjen e xhamive ; si dhe për rolin e çmuar në edukimin e brezit të ri dhe ruajtjen e vlerave të besimit e identitetit fetar." 
Me mirënjohje dhe respekt H. Bujar Spahiu Kryetar i Komunitetit Mysliman të Shqipërisë
(Firmë , vulë) Prill 2026

Gëzim Kopani

H. Qazim Kopani duke marr çertifikaten e vlersimit akorduar nga KMSH dhe duke ia dorezuar nga Kryetari i Keshillit te Pergjitshem te KMSH-se H.Islam Hoxha (Tirane, me 22 prill 2026)

Tiranë, më 22 prill 2026

Vlerat e së drejtës dokësore në Pukë në një botim të ri shkencor

Sot, nga bashke fshatari im Fatos Hasani more librin e ri te shkruar nga dr. Luljeta Hasan (Dedaj) dhe dr. Fatos Hasani (1) me titull: "E drejta doksore ne krahinen e Pukes. Liber me vlera ku pasqyrohen: Tiparet e pergjithshme te se drejtes dokesore ne Veri te Shqiperise. E drejta dokesore dhe jeta shoqerore ne krahinen e Pukes etj. Puke, me 19 prill 2026

Gezim KOPANI 

_____________
1. Dr. Luljeta Hasani (Dedaj) ka lindur ne Fushe Arres. Eshte diplomuar ne Universitetin e Aleksander Xhuvani ne Elbasan ne degen e mesuesise per lenden Histori Gjeografi. Ka nje pervoje te gjate ne mesimdhenie prane UAMD Durres. Eshte çertifikuar nga Universiteti i Pissa Itali per çeshtjet e Rikualifikimit urban. Ka vazhduar studime ne master  ETSTAB per çeshtjet e Rikualifikimit urban. Ka realizuar nje sere artikujsh shkencore , brenda dhe jasht vendit, Itali, Maqedoni, Kosove etj. Eshte njohese e gjuheve: Italisht, Anglisht dhe Turqisht. Ka botuar librin me titull: "Ndikimi i Elites Politike ne ndertimin e marredhenieve shtet shoqeri qe pati Pandemia ne Arsimin e Larte."
Mban titullin Nderi: "Doctor Honoris Causa" nga UDMP Univesity and Diplomatic Mission for Sevuritu, Peace and Philanthropy based in Bruccels etj.
Dr. Fatos Hasani ka lindur ne Fushe Arrez , Puke. Eshte doktor i Shkencave ne te Drejten Penale. Eshte diplomuar ne Shkollen e Larte te Ministrise se Brendshme dhe ka sherbyer si oficer policie ne disa detyra drejtuese si: Shef i Policise Kriminale ne Komisariatin e Policise Puke, Tepelen, Fier si dhe shef Komisariati ne Kuçove, Diber, Berat, Librazh, dhe Gjirokaster. Po ashtu shef i Krimeve kunder Personit dhe Pasurise ne Drejtorin e Policisese Elbasan, Kryetar i Deges se Policise Elektrike , Rajoni Durres etj si dhe Specialist Hetimi ne Ministrin e Brendshme ne SHÇBA Durres e Kruje. Po ashtu edhe shume trajnime te tjera duke filluar ne SHBA etj. Eshte avokat e antar i Shoqates se Penalisteve Shqiptare dhe Drejtor Kordimimi ne Agjencine Nderkombetare "Stap Crime". Autor i botimeve shkencore ne Itali ne fushen e luftes kunder terrorizimit si dhe i artikujve ne Shqiperi, Kosove dhe Maqedoni. Eshte vlersuar me tituj nderi si; Doktor Honorise Causa, Kalores i Paqes, Nderi i Kombit dhe Ambasador i Paqes.

Ata qe bejne vepra te mira do jene ne xhennet

Allahu i Madheruar thote: "Ata qe besuan dhe bene vepra te mira, ata jane banor te xhennetit (parajeses), aty do jene pergjithmone."  (El Bekare, 82)

Allahu na mundesote berjen e veprave te mira !

Gezim KOPANI 

Rruga dhe Kështjellat mesjetare të Pukës nga shekulli VII - XV (v.600 - v.1400)

Rruget dhe Keshtjellat Mesjetare Shqiptare (shek.VII-XV)

Ne trojet shqiptare nga shekulli VII (v.600) deri ne shekullin XV (v.1400) kishte larmishmeri keshtjellash dhe fortifikimesh. Kjo per shkak te territorit strategjik qe shpesh ishte ne lufte me Bizantin, Sllavet, Venedikasit dhe Osmanet. Keto keshtjella apo fortifikimi nuk ishte te gjitha te njejta. Ata ndryshonin sipas funksionit , vendodhjes dhe periudhes. Nga shekulli VII (viti 600) e ne vazhdim hasen:

1). Kala te Mirfillta

Keto jane Kalat e mirfillta qe sherbenin jo vetem per mbrotje por edhe per luftime. Brenda ketyre Kallave apo Keshtjellave ne gjithe shqiptarin perveç banesave te bonoreve mund te kishte; vend strehime, kulla, kisha, xhami etj.

2). Kala Strategjike

Keto kala u ndertuan ne vendet strategjike si pershembull: pikat kyçe malore , lugina neper te cilat kalonin rruge te rendesishme.

3). Keshtjella Malore

Jane keshtjella te ndertuara ne vende shume te veshtira malore. Keto keshtjella perdornin per mburoj krysisht gur dhe pushtimi i saj ishte mjaft e veshtire.

4). Kulla Vrojtimi dhe Sinjalizimi

Keto nuk ishin keshtjella te mirfillta pasi sherbenim per sinjazilzim ne rast rreziku. Sinjalizimi apo njoftimi per rrezikun qe kanosej behej nepermjet zjarrit dhe tymit. Ka raste qe sinjalizimet beheshin edhe me ze, pershembull me kenge Maje Krahu. Kur armiku degjonte kete ze mendonte se ai po kendon, por ne fakt ai po njoftonte rrezikun qe kanosej. Kenga Maje Krahu eshte mjafte e veshtir ti kuptohen fjalet cfare kenduesi thote. Veçori tjeter e kesaj kenge te lashte ne raste reziku eshte se ajo mund te percillej nga kodra ne koder nepermjet qobaneve derisa arrin tek Kulla sinjalizuese. Kjo kenge eshte mjeft e njohur ne fisin e Kabashit , Puke si edhe ne shume fise te tjera ne trojet shqiptare.
Kullat e Vrojtimit jane te shpeshta dhe qe ne shumicen e rasteve nga ana e vizuale e shikojne njera tjetren. Kulle vrojtimi kan edhe Kalat kjo per efekt kominikimi.

5). Banasa te fortifikuara 

Keto banasa quhen Kulla dhe hasen kryesisht ne veriun e Shqiperise. Jane kryesisht banesa te fortifikuara dhe te mbrojtura mire me frangji etj. 
 

6). Kala bregdetare

Jane kalat qe mbronin tregtine detare etj. Kete lloje jane ne: Durres, Ulqin etj.

Bazuar ne te dhenat historike si dhe ne referenca te ndryshme, fare qarte del se: Edhe teritori i Pukes ishte pjese e rendesishme sa i takonte mbrotjes  dhe sinjalizimit. Ne disa pika ka pasur Keshtjelle Malore, Kulle Vrojtimi dhe mbi te gjitha Banesa te fortifikuar, kjo edhe per shkak te rruges mesjetare qe lidhte trojet shqiptare dhe jo vetem. Keto Keshtjella Malore , Kulla Vrojtimi dhe Sinjalizimi kishte ne Puke, Kabash, Micoj , Flet etj. Ndersa Banesa te Fortifikuara (shtepi Kulle) jane te shperndara ne gjithe teritorin e Pukes. Te gjitha sherbenin per mbrojten e popullsise vendase por edhe per sigurin e rruges ne te cilen kalonin qytetare , tregtar, zyrtar etj. Ndertimi i Keshtjellave Malore apo te Kullave Vrojtuese jepnin nje siguri te plote per perdoruesit e rruges aq sa u ndertuan hane madje deri edhe ne zhvillimin e panairve tregtare siç ishte ai ne fshatin Kabash te Pukes.

Per me shume ju mund te shikoni harten bashkangjitur artikullit qe tregon: kalat. keshtjellat, kullat etj dhe rruget mesjetare duke filluar nga shekulli VII (pra viti 600 e ne vazhdim) publikuar ne vitin 1984, nr.27, nga revista "Monumentet"

Pergatiti

Gezim KOPANI

_____
Munde te lexoni artikuj te tjere mbi historin duke klikuar: Histori 

Çfarë thotë islami për betimin ?

Betim eshte perforcimi i nje fjale apo pune duke permendur diçka madhore te cilen nuk ben ta shkelesh. Ne shume shoqeri betimi ze vend te rendesishem, sidomos tek shqiptaret, por edhe tek besimtaret. Historia na tregon se beimi tek shqiptaret eshte diçka shume e madhe dhe teper e rendesishme. Per shkak te ndikimit pagan, ne lashtesi shqiptaret benin betime pagane si: "Pasha qiell e toke" , "Per buk e kryp." si dhe betime ne mite te ndryshme. Me pas filluan te behen betime ne vende apo njerez te shenjte, betime idologjike si pershembull gjate komunizmit: "per idal te partise" dhe betimi ne Zot. 

Betimet qe behen jo ne emer te Allahut si psh: betimet pagane, ne krijesa, ne mite, apo te ashtequajtur vende te shenjta , jane te ndaluara ne besimin islam. Myslimaneve u lejohet te behetohet vetem ne Allahun e madheruar. Aq mire u mireprit definicioni i betimin vetem ne Allah tek shqiptaret saqe ato u vendosnin emrin e femijeve si Jemin. Fjala jemin do te thote "dore e djathte" pasi vete fjala Jemin eshte perdorur per te emeruar betimin pasi kur myslimanet benin betim japin doren e djathte njeri tjetrit qe kuptohej dakortesia dhe pranimi i betimit dhe ruajtjes se tij. Po ashtu shqiptaret vendosnin emrin Betim femijeve, kjo per te treguar qe betimi dhe besa jane vyrtyte te larta qe nuk duhen thyer dhe harruar.
Ne aspektin terminologjik islam "betim" eshte: "Konfirmimi i kryerjes ose jo te nje veprimi duke permendur emrin e Allahut te Madheruar."

Qe ndonje te betohet duhet te jete i afte nga ana mendore, te kete arrit moshen madhore, te jete mysliman, te kete mundesi te mbaj betimin dhe te jete i lire ne berjen e betimit. Betimi i pranuar nga myslimanet eshte betimi vetem ne emer te Allahut. Ka disa lloje betimesh: 1). Betim i rregullt , 2). Betim i paqellimt 3). Betim i qellimt , 4). Betim i rreme si dhe betime per: 1).Betim per kryerjen e vepra te obliguara 2). Betim per kryerjen e veprave te ndaluara 3). Betim per kryerjen e veprave te pelqyera etj.

Sipas Hanefis dhe Malikut: "Nese ne betim permendet emri i Allahut , atehere ky betim eshte i rregullt dhe i pranuar, por nese thjeshte thuhet: "Te betohem" por pa permend emrin e Allahut eshte betim i vetem." Ndersa tek Shafiu, Ahmedi etj "betimin e kushtezojne edhe me nijetin (qellimin)."

Betimi i profetit Muhammed a.s.

Profeti Muhammed a.s. betohej duke thene: "Betohem ne Ate qe eshte ne dore shpirti im, Allah." (Ebu Daud) , ose "Betohem ne Ate qe na i transformon zemrat, Allah" (Ebu Daud)

Ndalohet betimi ne diçka tjeter perveç se ne emrin e Allahut 

Kush betohet ne diçka tjeter perveç Allahut , p.sh; per nje kafsh, njeri etj ky betim nuk lejohet, dhe nuk eshte i vlefshem. Ai qe ben kete lloj betimi ka bere gjynah, pasi njeh apo madheron dike tjeter ne vend te Allahut te Madheruar.
Nje here Profeti a.s. takoi Umerin r.a. dhe e gjene duke u betuar ne emrin e babait te tij. Profeti a.s. i tha: "Allaha i Madheruar ka ndaluar te betohemi ne emer te prinderve. Kush deshiron te betohet, le te betohet ne emer te Allahut ose te hesht (te mos e bej)." Ibn Umeri r.a. qe e transmeton kete hadith tha: "Per Allahun , nuk jam betuar me ne emer te prinderve te mi, qe kur e degjove kete nga profeti a.s."

Sinqeriteti ne betim 

Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Betohuni vetem ne emer te Allahut dhe vetem kur te jeni te sinqerte."
(Ebu Daudi)

Betimi ne krijesa

Ashtu sikurse betimin jo ne ener te Allahut , apo betimi i rrem, edhe betimi ne krijesa eshte i ndaluar. Vertet qe Allahu ne Kur'an psh betohet duke thene: "Betohem ne Kur'anin e lavdishem" (Kaf,01), apo "Betohem ne diellin dhe driten e tij" etj eshte atribut vetem i Allahut te madheruar dhe kete e ka bere me qellim  per terhequr vemendjen dhe per te nxjerr mesim dhe per te kuptuar funksionin e tyre. Pershembull betimi ne yje eshte bere qe njerezit ta kuptonin se ato jane bere per nje qellim (mbrotje, pik referimi = per rruge, orientimi) dhe se nuk mund te adhurohen. Po ashtu edhe betimet e tjera qe gjenden ne Kur'an si betimet ne: hene, era, malin Tur etj. 

Betimi ne Kur'anin e bekuar

Betimi ne Kur'nin e bekuar lejohet, pasi ky betim eshte i drejte pasi betohesh ne fjalet e Allahut.

Thyrja e betimit 

Sa i takon thyrjes se betimit kemi disa mendime: Sipas Shafiut: "Nese ndonje nuk e mban betimin apo e thyen ate, ai eshte i detyruar ta shlyej betimin" ndersa sipas Malikut "Nuk eshte obligim te shlyhet."
Nese nje person betohet duke thene: "Nese e bej kete, do te jap sadaka." atehere sipas shumices se dijetareve ky person duhet ta shlyej betimin. Nje mendim tjeter eshte: "Nese thyhet betimi, atehere ai duhet te bej ate qe ka thene ne betim."

Betimi paqellimte 

Qellon te reshqas goja dhe te besh nje betim. Ky nuk eshte betim i mirefillte , pasi ai e ka bere pa qellim. P.sh "do pish kafe." 
Nga Aishja r.a. tregohet se kishte qene nje person qe thoshte: "Po , per Allah", "Per Allah jo" pra e bente pa qellim. Pikerisht per kete Allahu zbriti ajetin e Kur'anit qe thote: "Allahu nuk ju kerkon llogari per betimet tuaja te paqellimta." (El Bekare, 225)

Betimi i qellimte

Nese ndonje ben betim me qellim , dhe nuk e realizon kur behet fjale per mire , atehere ai obligohet ta kryej. Per kete lloj betimi, pra te qellimit Allahut xh.sh thote: "Allahu nuk ju merr ne pergjegjesi per betimet tuaja te paqellimta, por ju merr ne llogari per ato qe jeni zotuar qellimisht. Shpagimi i ketij betimi eshte duke ushqyer dhjete te varfer me ushqim mesatar qe ushqeni familjen tuaj, ose duke i veshuar ata (dhjete persona) ose duke liruar nje rob. Kush nuk ka mundesi ti beje keto, le ti agjeroj tre dite. Ky eshte shpagim per betimet tuaja kur i theni ato. Ndaj ruani betimet tuaja." (El Maide, 89)

Betimi i rrem

Ky eshte ai betim , nepermjet te cilit shkel te drejtat e te tjereve apo ka per qellim mashtrimin e tjetrit. Ky lloj betimi ne islam konsiderohet nje nga gjynahet me te medha. Ai qe ben betim te rrem, nuk mund te shlyej ate. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Mos i perdorni betimet tuaja per dredhi mesh jush (per te mashtruar), dhe te reshqisni pas forcimit, e te shijoni te keqn e dredhise per shkak se penguat te tjeret nga rruga e Allahut, e ju qe beni kete do keni denim te madh." (En Nahl, 94)
Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Gjynahe te medha jane: Te besh shok (shirk) Allahut, betimi i rrem dhe perfitimi i nje pasurie ne rruge te padrejte." (Buhari)
Ndersa ne nje thenie tjeter profetime kemi: "Kush ben nje betim te rrem, i ka pergatitur vetes nje vend ne zjerr." (Ebu Davudi)

Betim i detyruar 

Ky lloj betimi, hyn tek ato veprime qe kryhen pa desherin e personit, pershembull mund te jete betim nepermjet dhunes. Nese ndonje ne kushte jo te liris , detyrohet te betohet te kryej dicka ai por qe e ka ne dore te kryej ose jo , nuk obligohet te kryej betimin e bere padeshiren e tij.

Nese harron 

Nese ndonje betohet te bej nje pune , por nga harresa nuk e ben nuk konsiderohet se e ka shkel betimin. Per kete profeti Muhammed a.s. ka thene: "Allahu xh.sh e ka falur popullin time per punet qe i ben gabimisht, mos kryerja e ndonje pune per shkak te harreses dhe kur detyrohet te kryej nje pune pa deshiren e tij." Ne lidhje me kete Allahu xh.sh. thote: "Nuk ju quhen gjynahe ato qe keni bere gabimisht (paqellim)." (El Ahzab, 05)

Lejohet thyrja e betimit ?

Lejohet thyrja e betimit kur e kupton se thyrja e betimit ka me dobi se mbatja e tij. Per kete Allahu xh.sh thote: "Mos e beni pegese betimin ne Allahun, kur deshironi te beni pune te mire, te silleni mire dhe te beni pajtim ndermjet njerezve." (El Bekare, 224)

Kush perjashtohet nga betimi ?

Perjashtohet ai qe ne betim thote: "Nese do Allahu". Per kete kemi thenien e profetit Muhammed a.s. qe thote: "Kush betohet dhe shton ne betimin e tij "Nese do Allahu" dhe nuk e realizon betimin, ai nuk konsiderohet se e ka shkel betimin." (Ibn Umeri r.a)

E mbyll me nje thenie te bukur te Omeri r.a. qe thote: "Nese ne zemren tuaj nuk vendosni Allahun ne vend te pare, jo vetem qe humbisni Allahun, por edhe ato qe i vendosni ne vend te pare do ti humbisni."

Pergatiti

Gezim Kopani

Hytbe e xhumas mbajtur ne xhamin e qytetit Puke me date, 10 prill 2026

Pese gjynahe nuk mund te shlyhen

Profeti Muhammed a.s. ka thene:
"Pese gjynahe nuk mund te shlyhen: 1. Te berit shok (shirk) Allahut te Madheruar, 2. Vrasja e njeriut me te pa drejte, 3. Shpifja per nje besimtare. 4. Betimi i rreme dhe 5. Perfitimi i nje pasurie ne menyre te padrejte." (Ahmedi) 

Gezim Kopani 

Shtate thenie nga imam Aliu r.a.

"Dashuria per Zotin e vertete eshte fitim per jete."
"Zoti ka garantuar per te ushqyer çdo njeri."
"Vlera e njeriut e tregon puna e tij."
"Njeriu behet udheheqes i kombit duke i bere mire atij."
"Kush ndjek te ligun, eshte i humbur."
"Kush degjon fjalen e armikut, ka vrare vetveten."
"Kush ngul kembe shume, duhet debuar." (Aliu r.a.)

Marr nga libri i Hafiz Ali Korça me titull: "313 thenie te imam Aliut r.a."

Pergatiti

Gezim KOPANI

Bujaria eshte dy llojesh

"Bujaria eshte dy llojesh: Lloi superior eshte nevoja juaj per ato qe kan te tjeret, dhe i dyti eshte shpenzimi i asaj qe keni. Nje njeri mund te jete nder njerzit me bujar, pa u dhene atyre asgje, thjesht duke mos u ndier ndaj asaj qe ata kane dhe duke mos i shikuar asnjehere ato qe ata kane, me syrin e lakmise dhe deshires." (Ibn Kajim el Xhevzije)

Gezim KOPANI 

Behu i dijshem dhe i arsimuar

Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Behu i dijshem, ose prej atyre qe do te arsimohen. Degjo cfare thone te dijshmit, nderoji te dijshmit dhe duaj ato. Mos u be injorant dhe te shkaterrohesh." (Bejhakiu)

Gezim KOPANI

Fotografi nga falja e Fitër Bajramit në qytetin e Pukës etj

Disa fotografi nga falja e namazit te Fiter Bajramit ne Puke , Qerret dhe fshatin Iballe 

Gezim KOPANI

Date, 20 mars 2026

Festimi i festes se Fiter Bajramit me femijet e qytetit Puke dhe fshatit Qerret

Fiter Bajram - Puke 20 mars 2026

Pas faljes se namazit te Fiter Bajramit kalova disa momente festimi me nxenes te Mejtepit te xhamise se qytetit Puke po ashtu dhe femije te qytetit. Me kete rast bem edhe qerasjen e femijeve te mundesuara nga Hamza Eburejan dhe Xhamel Bexheti. 
E njejta atmosfer u be edhe ne xhamin e fshatit Qerret , Puke

Qerret

Mesazh urimi me rastin e festës së Fitër Bajramit

Gëzim Kopani 

Në emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit!

Të nderuar besimtarë myslimanë të rrethit Pukë!

Sot shënojmë mbylljen e muajit të bekuar të Ramazanit, një muaj i mbushur me adhurim, përkushtim ndaj Allahut të Madhëruar. Një muaj që na ftoi drejt lutjes, veprave të mira dhe kërkimit të faljes për gabimet tona.

Me këtë rast, lus Allahun e Madhëruar t’i ketë pranuar agjërimin, ibadetet dhe lutjet e secilit prej nesh, duke na shpërblyer me mëshirën dhe begatitë e Tij të pakufishme.

Le të shërbejë ky muaj si një fillim i ri për të gjithë ne, për një jetë më të pastër shpirtërore, të mbushur me dashuri, mirëkuptim dhe respekt ndaj njëri tjetrit.

Atmosfera e bekuar e Ramazanit kurorëzohet nesër, datë 20 mars 2026 me festën e madhe të Fitër Bajramit. Me këtë rast, uroj që kjo festë të sjellë gëzim, paqe, begati dhe harmoni në çdo familje pukjane dhe në mbarë botën.

Një urim i veçantë shkon për diasporën pukjane, e cila, ndonëse larg vendlindjes ka dëshmuar gjithmonë lidhje të fortë me rrënjët dhe përkushtim ndaj familjes dhe Atëdheut të tyre.

Në këtë atmosferë feste dhe gëzimi, ju uroj nga zemra të gjithë besimtarëve myslimanë të rrethit Pukë: Gëzuar Festën e Fitër Bajramit!

Gezim Kopani

Fotografi tradicionale me rastin e faljes se teravive te fundit te muajit ramazanit 2026

Fotografi me nje pjese te xhematit te xhamise se qytetit Puke me rastin e faljes se teravive te fundit per kete muan te ramazanit. Inshallaha Allahu na ka pranuar ibadetet dhe lutjet!

Gezim KOPANI

Date , 18 mars 2026

Shtrim i iftarit ne Puke nga disa besimtar me nijet ne kerkim te nates se bekuar te Kadrit

Mbrem (16 mars 2026) ne Puke mora pjese ne iftarin e shtruar nga disa besimtar, ne respekt te agjeruesve te muajit Ramazan dhe me nijet per naten e bekuar te Kadrit 

Gezim KOPANI 

Iftar ne qytetin e Fushe Arrezit shtruar nga Presidenti i grupit financiare Eurosig , Insig dhe UBA Bank Kadri Morina

Pas iftarit te shtruar ne qytetin e Pukes, me kenaqesi mora pjese edhe ne iftarin e shtruar ne qytetin e Fushe Arrezit nga Presidenti i Grupit Financiare Eurosig, Insig dhe UBA Bank i nderuari Kadri Morina.
Ne kete iftare perveç besimtareve mysliman te ketij qyteti moren pjese Kreu i Bashkise Fushe Arrez Hil Curri, Kryetari i Keshillit te Bashkise Fushe Arrez Nikolin Bardhoku dhe perfaqesuesi i donatorit te iftarit Kadri Morina , nipi i tij Indrit Morina.

Gezim KOPANI