 |
| Rruget dhe Keshtjellat Mesjetare Shqiptare (shek.VII-XV) |
Ne trojet shqiptare nga shekulli VII (v.600) deri ne shekullin XV (v.1400) kishte larmishmeri keshtjellash dhe fortifikimesh. Kjo per shkak te territorit strategjik qe shpesh ishte ne lufte me Bizantin, Sllavet, Venedikasit dhe Osmanet. Keto keshtjella apo fortifikimi nuk ishte te gjitha te njejta. Ata ndryshonin sipas funksionit , vendodhjes dhe periudhes. Nga shekulli VII (viti 600) e ne vazhdim hasen:
1). Kala te Mirfillta
Keto jane Kalat e mirfillta qe sherbenin jo vetem per mbrotje por edhe per luftime. Brenda ketyre Kallave apo Keshtjellave ne gjithe shqiptarin perveç banesave te bonoreve mund te kishte; vend strehime, kulla, kisha, xhami etj.
2). Kala Strategjike
Keto kala u ndertuan ne vendet strategjike si pershembull: pikat kyçe malore , lugina neper te cilat kalonin rruge te rendesishme.
3). Keshtjella Malore
Jane keshtjella te ndertuara ne vende shume te veshtira malore. Keto keshtjella perdornin per mburoj krysisht gur dhe pushtimi i saj ishte mjaft e veshtire.
4). Kulla Vrojtimi dhe Sinjalizimi
Keto nuk ishin keshtjella te mirfillta pasi sherbenim per sinjazilzim ne rast rreziku. Sinjalizimi apo njoftimi per rrezikun qe kanosej behej nepermjet zjarrit dhe tymit. Ka raste qe sinjalizimet beheshin edhe me ze, pershembull me kenge Maje Krahu. Kur armiku degjonte kete ze mendonte se ai po kendon, por ne fakt ai po njoftonte rrezikun qe kanosej. Kenga Maje Krahu eshte mjafte e veshtir ti kuptohen fjalet cfare kenduesi thote. Veçori tjeter e kesaj kenge te lashte ne raste reziku eshte se ajo mund te percillej nga kodra ne koder nepermjet qobaneve derisa arrin tek Kulla sinjalizuese. Kjo kenge eshte mjeft e njohur ne fisin e Kabashit , Puke si edhe ne shume fise te tjera ne trojet shqiptare.
Kullat e Vrojtimit jane te shpeshta dhe qe ne shumicen e rasteve nga ana e vizuale e shikojne njera tjetren. Kulle vrojtimi kan edhe Kalat kjo per efekt kominikimi.
5). Banasa te fortifikuara
Keto banasa quhen Kulla dhe hasen kryesisht ne veriun e Shqiperise. Jane kryesisht banesa te fortifikuara dhe te mbrojtura mire me frangji etj.
6). Kala bregdetare
Jane kalat qe mbronin tregtine detare etj. Kete lloje jane ne: Durres, Ulqin etj.
Bazuar ne te dhenat historike si dhe ne referenca te ndryshme, fare qarte del se: Edhe teritori i Pukes ishte pjese e rendesishme sa i takonte mbrotjes dhe sinjalizimit. Ne disa pika ka pasur Keshtjelle Malore, Kulle Vrojtimi dhe mbi te gjitha Banesa te fortifikuar, kjo edhe per shkak te rruges mesjetare qe lidhte trojet shqiptare dhe jo vetem. Keto Keshtjella Malore , Kulla Vrojtimi dhe Sinjalizimi kishte ne Puke, Kabash, Micoj , Flet etj. Ndersa Banesa te Fortifikuara (shtepi Kulle) jane te shperndara ne gjithe teritorin e Pukes. Te gjitha sherbenin per mbrojten e popullsise vendase por edhe per sigurin e rruges ne te cilen kalonin qytetare , tregtar, zyrtar etj. Ndertimi i Keshtjellave Malore apo te Kullave Vrojtuese jepnin nje siguri te plote per perdoruesit e rruges aq sa u ndertuan hane madje deri edhe ne zhvillimin e panairve tregtare siç ishte ai ne fshatin Kabash te Pukes.
Per me shume ju mund te shikoni harten bashkangjitur artikullit qe tregon: kalat. keshtjellat, kullat etj dhe rruget mesjetare duke filluar nga shekulli VII (pra viti 600 e ne vazhdim) publikuar ne vitin 1984, nr.27, nga revista "Monumentet"
Jane kalat qe mbronin tregtine detare etj. Kete lloje jane ne: Durres, Ulqin etj.
Bazuar ne te dhenat historike si dhe ne referenca te ndryshme, fare qarte del se: Edhe teritori i Pukes ishte pjese e rendesishme sa i takonte mbrotjes dhe sinjalizimit. Ne disa pika ka pasur Keshtjelle Malore, Kulle Vrojtimi dhe mbi te gjitha Banesa te fortifikuar, kjo edhe per shkak te rruges mesjetare qe lidhte trojet shqiptare dhe jo vetem. Keto Keshtjella Malore , Kulla Vrojtimi dhe Sinjalizimi kishte ne Puke, Kabash, Micoj , Flet etj. Ndersa Banesa te Fortifikuara (shtepi Kulle) jane te shperndara ne gjithe teritorin e Pukes. Te gjitha sherbenin per mbrojten e popullsise vendase por edhe per sigurin e rruges ne te cilen kalonin qytetare , tregtar, zyrtar etj. Ndertimi i Keshtjellave Malore apo te Kullave Vrojtuese jepnin nje siguri te plote per perdoruesit e rruges aq sa u ndertuan hane madje deri edhe ne zhvillimin e panairve tregtare siç ishte ai ne fshatin Kabash te Pukes.
Per me shume ju mund te shikoni harten bashkangjitur artikullit qe tregon: kalat. keshtjellat, kullat etj dhe rruget mesjetare duke filluar nga shekulli VII (pra viti 600 e ne vazhdim) publikuar ne vitin 1984, nr.27, nga revista "Monumentet"
Pergatiti
Gezim KOPANI
